Xem "Lên hương", để thấy cái chết cũng có thể kể bằng sự dịu dàng

Sau hơn một tuần ra rạp, "Lên Hương" của đạo diễn Khương Ngọc đang là một trong những cái tên được nhắc nhiều nhất trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội.

Không phải vì những con số phòng vé gây sốc, mà vì phim chạm được vào một đề tài mà điện ảnh Việt hiếm khi dám bước vào: nghề mai táng và những góc khuất xoay quanh cái chết. Giữa một mùa phim mà khán giả dần quen với việc phim Việt ăn khách chưa chắc đã hay, "Lên Hương" là một trường hợp khiến người xem phải ngồi lại lâu hơn để nghĩ.

Võ Tấn Phát vào vai Tâm, Hồng Đào vào vai bà Mũi Điều dễ nhận ra nhất ở phim là sự lựa chọn chất liệu. Câu chuyện về bà Mũi, chủ một cơ sở mai táng đang ế ẩm, và Tâm, một thanh niên cần tiền gấp để cứu mẹ, mở ra một "giao kèo định mệnh" liên quan đến cái chết. Đây là một đề tài gai góc, dễ sa vào cảm giác nặng nề hoặc phản cảm nếu xử lý vụng về.

Nhưng Khương Ngọc đã chọn cách kể khác: không bi lụy hóa, không giáo điều, mà đưa người xem đi qua đám tang bằng lăng kính vừa hài hước vừa ấm áp. Nhiều khán giả trên mạng xã hội mô tả cảm giác xem phim là "cười có, khóc có", một trải nghiệm cảm xúc đan xen hiếm thấy ở phim thương mại Việt gần đây.

Diễn xuất là điểm sáng khó chối cãi. Hồng Đào trong vai bà Mũi được đánh giá là một bước chuyển mình táo bạo, khi bà được xây dựng là một người phụ nữ vừa lạnh lùng thực dụng, vừa mang trong mình những tổn thương chưa từng được gọi tên. Võ Tấn Phát cũng cho thấy khả năng gánh vác một vai chính giàu chiều sâu hơn những gì khán giả quen thấy ở anh trước đây. Sự kết hợp giữa hai diễn viên này được xem là "linh hồn" giữ nhịp cảm xúc cho cả bộ phim.

Một điểm cộng đáng ghi nhận khác là bản lĩnh không chiều theo lối mòn. Với một dàn diễn viên trẻ đẹp, phim hoàn toàn có thể đi theo hướng khai thác chuyện tình cảm nam nữ để câu kéo khán giả. Nhưng Khương Ngọc đã không làm vậy, anh giữ trọng tâm ở tình thân, ở những lựa chọn đạo đức của con người trước ranh giới sống chết, một quyết định cho thấy sự tỉnh táo trong tư duy làm phim.

Tuy vậy, phim vẫn còn những khoảng trống khiến người xem tiếc nuối. Một số nút thắt quan trọng, như bí mật giữa bà Mũi và gia đình Tâm, hay câu hỏi đạo đức về hình thức "giao kèo" xoay quanh cái chết mà phim đặt ra, chưa được giải quyết thấu đáo, khiến mạch cảm xúc đôi chỗ bị hẫng. Hành trình để khán giả thực sự thấu hiểu và thương cảm bà Mũi cũng có phần hơi vội, khi một nhân vật giàu tổn thương như vậy đáng lẽ xứng đáng được kể chậm rãi và đầy đặn hơn nữa.

Nhưng đó là những điều có thể cảm thông, bởi làm một bộ phim dám bước vào đề tài vốn bị xem là kiêng kỵ, rồi còn phải cân bằng giữa hài hước và bi thương, giữa giải trí và chiều sâu, chưa bao giờ là việc dễ dàng. "Lên Hương" không hoàn hảo, nhưng nó tử tế và có tâm, cả trong cách chọn đề tài lẫn cách đối xử với nhân vật. Với một thị trường phim Việt vẫn còn quen dựa vào công thức an toàn, một tác phẩm dám khác biệt và giàu dư âm như thế này xứng đáng được khán giả đến rạp ủng hộ và xứng đáng để êkíp tiếp tục được khích lệ đi xa hơn trên con đường đã chọn.