Xem lại "Ván bài lật ngửa" nhớ về nhà văn Trần Bạch Đằng

Tháng Bảy về, lòng người lại chùng xuống một nhịp khi nhắc về một cái tên đã thành biểu tượng - Trần Bạch Đằng. Tròn 100 năm ngày ông đến với thế giới này, những câu chuyện về "kẻ sĩ Nam Bộ" lại được nhắc nhớ, không chỉ bằng lòng kính trọng mà bằng cả nỗi niềm da diết.

Nhắc đến ông, dẫu đã trăm năm, người ta vẫn thấy hiện lên hình ảnh một người đàn ông với phong thái hào sảng, ánh mắt rực lửa của một thủ lĩnh, nhưng cũng đầy trầm tư của một nhà văn. Người ta vẫn kể cho nhau nghe về những ngày ông nằm trên giường bệnh, tâm trí vẫn vẹn nguyên những trang viết.

Hình ảnh vị nhà văn lão thành, dù ốm đau vẫn đi đi lại lại trong căn phòng bệnh, đọc rành mạch từng lời thoại của Nguyễn Thành Luân cho phóng viên chép lại,  khiến người yêu thương ông vẫn xúc động không nguôi. Đó là phút giây nghệ thuật và cuộc đời hòa làm một. Ông không chỉ đang viết Ván bài lật ngửa, ông đang chắt chiu những mảnh ký ức cuối cùng, những trải nghiệm thầm lặng của một người chiến sĩ để gửi gắm cho đời sau.

Ông Trần Bạch Đằng trong một sự kiện của báo Tuổi Trẻ năm 1985 Với hình tượng Anh hùng Phạm Ngọc Thảo, Trần Bạch Đằng đã dùng ngòi bút của mình để gọi tên những hy sinh thầm lặng của vị Đại tá tình báo. Tên gốc của tác phẩm là “Giữa biển giáo rừng gươm”, nghe sao mà dữ dội, mà chênh vênh – là dấu ấn đặc biệt của điện ảnh nước nhà, ông đặt lại cái tên Ván bài lật ngửa. Một cái tên đầy chiêm nghiệm về lẽ được – mất, thắng – thua trong cuộc đời một con người.

Khi xem lại bộ phim ấy, ta không chỉ thấy những màn đấu trí cân não của Trung tá Luân, mà dường như còn thấy cả bóng dáng của ông – một trí thức cách mạng đã đi qua những năm tháng chiến khu đầy thiếu thốn, nhớ về gia đình với những giọt nước mắt nghẹn ngào sau mười năm xa cách. Ông không phải là một pho tượng đài khô cứng, ông là một con người bằng xương bằng thịt, một người cha với biệt danh "Cà Thô" gần gũi, một người thủ lĩnh mà hậu thế luôn nhìn vào để thấy mình cần phải dấn thân hơn.

Ông Trần Bạch Đằng (15/7/1926 – 16/4/2007) tên thật Trương Gia Triều (bút danh Hưởng Triều, Nguyễn Trương Thiên Lý, Nguyễn Hiểu Trường, Trần Quang...). Ông sinh ra tại Kiên Giang, là một nhà hoạt động cách mạng kiên trung, nhà nghiên cứu, nhà báo, nhà văn, kịch tác gia nổi tiếng của Việt Nam. Với trí tuệ uyên bác, tư duy đổi mới và tầm nhìn chiến lược, ông được xem là một trong những gương mặt trí thức – văn nghệ sĩ tiêu biểu nhất của vùng đất Nam Bộ và được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật (2001). Các tác phẩm tiêu biểu: Tiểu thuyết Chân dung một quản đốc, Ngày về của ngoại; các tập truyện Bác Sáu Rồng, Một ngày của Bí thư Tỉnh ủy, Ván bài lật ngửa.. .

Nhớ về ông, ta nhớ về một thời kỳ mà những lý tưởng sống được đo bằng sự cống hiến quên mình. Dù giờ đây, ông đã cùng những người bạn đồng hành - đạo diễn Lê Hoàng Hoa, diễn viên Chánh Tín - đi về phía bên kia của bầu trời, nhưng di sản mà ông để lại thì vẫn còn mãi ở đây, trong những trang sách, trong từng thước phim, và trong lòng bao thế hệ người dân Việt.

Tháng Bảy này, khi những tư liệu về cuộc đời ông được nhắc lại, ta bỗng thấy thương làm sao cái dáng vẻ tráng kiện, xôn xao năm nào. Ông đã đi trọn một thế kỷ dấn thân, một thế kỷ đầy ắp những yêu thương và trách nhiệm. Và ông đã để lại cho đời một "ván bài" mà cho đến tận bây giờ, khi nhìn lại, chúng ta vẫn thấy rưng rưng vì sự cao quý và vẻ đẹp của tâm hồn ấy. Ông đi rồi, nhưng ánh sáng từ ngọn lửa dấn thân trong ông vẫn cứ cháy mãi, dịu dàng và da diết như tình yêu mà ông dành cho thành phố này, cho đất nước này.