Ngã Ba Giồng: Địa chỉ đỏ giữa vùng đất 18 thôn vườn trầu

Nằm giữa vùng đất Hóc Môn – Bà Điểm, nơi từng phát khởi phong trào cách mạng sôi nổi bậc nhất Nam Bộ, di tích Ngã Ba Giồng là một trong những địa chỉ lịch sử quan trọng của TP.HCM. Đây không chỉ là điểm giao thông của ba con đường mà còn là chứng nhân cho một giai đoạn đấu tranh bi tráng của dân tộc.

Khu di tích tọa lạc tại số 1460, đường Phan Văn Hớn, xã Bà Điểm, TP.HCM – khu vực liền kề và gắn bó mật thiết với vùng đất truyền thống cách mạng "18 thôn vườn trầu". Tên gọi "Ngã Ba Giồng" xuất phát từ vị trí giao nhau của ba tuyến đường Phan Văn Hớn, Dương Công Khi và Nguyễn Văn Bứa, còn "giồng" theo tiếng địa phương chỉ vùng đất cao ráo từng có nhiều cây bằng lăng mọc, nên nơi đây còn được gọi là "Ngã Ba Giồng Bằng Lăng".

Ngã Ba Giồng gắn liền với cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ ngày 23/11/1940 - một trong những cuộc nổi dậy vũ trang đầu tiên do Đảng lãnh đạo, mà vùng Hóc Môn – Bà Điểm chính là nơi phát khởi. Sau khi cuộc khởi nghĩa thất bại, thực dân Pháp đã tăng cường đàn áp khốc liệt phong trào cách mạng tại đây, lập ra ba trường bắn ở Hóc Môn, trong đó Ngã Ba Giồng là trường bắn thứ ba, ghi lại tội ác của thực dân Pháp xâm lược.

Nhiều chiến sĩ cách mạng và đồng bào yêu nước đã anh dũng ngã xuống ngay trên mảnh đất này. Họ là những chiến sĩ cộng sản nổi tiếng như Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ, Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai, Phan Đăng Lưu, Đỗ Văn Dậy, Phạm Công Bỉnh, Nguyễn Thị Thử, Phạm Văn Sáng… 

Sau ngày đất nước thống nhất, chính quyền và nhân dân Hóc Môn đã nhanh chóng khôi phục và tôn tạo di tích Ngã Ba Giồng trở thành khu tưởng niệm Liệt sĩ Ngã Ba Giồng với tổng diện tích hơn 7ha. Nơi đây có vai trò lưu giữ, trưng bày hình ảnh, hiện vật và tư liệu lịch sử về cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ cũng như cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ngày 30/12/2002, Bộ Văn hóa và Thông tin công nhận Ngã Ba Giồng là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Ngày nay, Ngã Ba Giồng trở thành điểm "về nguồn" và thường xuyên là địa điểm tổ chức các buổi lễ dâng hương tưởng niệm, kết nạp đoàn viên, đảng viên mới, cũng như các hoạt động giáo dục truyền thống cách mạng cho học sinh, sinh viên. Bên cạnh giá trị lịch sử, khu vực xung quanh di tích còn phát triển thêm các không gian sinh thái, tạo điều kiện để du khách vừa tưởng niệm, tri ân, vừa có thêm trải nghiệm gắn với văn hóa, đời sống miền quê Nam Bộ.

Giữa nhịp sống đô thị hóa nhanh chóng của TP.HCM, Ngã Ba Giồng vẫn lặng lẽ giữ gìn ký ức về một giai đoạn lịch sử đau thương nhưng hào hùng. Ghé thăm nơi đây không chỉ là một chuyến đi tìm hiểu lịch sử, mà còn là dịp để mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, thắp nén hương tưởng nhớ và hun đúc thêm lòng yêu nước, tự hào dân tộc.