“Nét duyên chèo Hà Thành” - Đánh thức hồn chèo giữa lòng Hà Nội

Tối 24/7 vừa qua, Nhà hát Chèo Hà Nội ra mắt chương trình nghệ thuật "Nét duyên chèo Hà Thành" - tác phẩm mở đầu cho chuỗi sản phẩm nghệ thuật chất lượng cao mang thương hiệu Thủ đô, được thành phố chỉ đạo xây dựng nhằm phục vụ nhân dân, du khách và góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội.

Không đơn thuần là một đêm diễn, "Nét duyên chèo Hà Thành" là một nỗ lực đánh thức giá trị của chèo cổ trong đời sống đương đại. Suốt hàng trăm năm, chèo đã âm thầm nuôi dưỡng tâm hồn người Việt bằng những làn điệu mộc mạc mà sâu lắng, những câu chuyện thấm đẫm tính nhân văn. Nhưng trước sức ép của các loại hình giải trí hiện đại, làm sao để chèo không chỉ được bảo tồn trong ký ức mà thực sự sống động trong lòng khán giả hôm nay - đặc biệt là người trẻ, luôn là một bài toán không dễ tìm lời giải.

Với kịch bản của NSND Thu Huyền và bàn tay dàn dựng của đạo diễn, NSND Nguyễn Tiến Dũng, chương trình đã chọn một hướng đi táo bạo: giữ nguyên vẹn tinh thần, cốt cách của chèo cổ, nhưng thay đổi hoàn toàn phương thức thể hiện. Thay vì sắp xếp các trích đoạn thành những tiết mục rời rạc, có khoảng ngắt như thông lệ, ê-kíp sản xuất đã dệt các trích đoạn kinh điển như: "Thị Mầu lên chùa", "Súy Vân giả dại", "Lưu Bình - Dương Lễ", "Phù thủy sợ ma" , thành một dòng chảy sân khấu liên tục, đan xen, tạo nên một chỉnh thể vừa quen thuộc vừa mới mẻ. Khán giả được dẫn dắt qua đủ cung bậc cảm xúc: từ tiếng cười dân gian hóm hỉnh, sự lẳng lơ táo bạo đầy sức sống, đến nỗi đau giằng xé và tình nghĩa thủy chung, tất cả hòa quyện thành một bức tranh nhiều lớp về con người và đời sống Việt Nam.

Gói gọn trong khoảng 60 phút, chương trình được tính toán kỹ để phù hợp với nhịp sống và thói quen thưởng thức nghệ thuật hiện nay, nhất là với khách du lịch, những người có thể tiếp cận nhiều sắc thái tiêu biểu của chèo cổ mà không cần theo dõi trọn vẹn một vở diễn kéo dài nhiều giờ. Quan trọng hơn, đây không phải là sự đơn giản hóa hay làm nhẹ giá trị nghệ thuật, mà là một cánh cửa mở, để công chúng, nhất là những người lần đầu tiếp xúc với chèo có cơ hội hiểu, rung cảm và từ đó nảy sinh nhu cầu khám phá sâu hơn về di sản này.

Góp phần làm nên sức sống của đêm diễn là sự hòa quyện giữa các nghệ sĩ gạo cội như NSƯT Hồng Nam, NSƯT Phương Mây và lớp diễn viên trẻ giàu nhiệt huyết của Nhà hát Chèo Hà Nội. Chính sự tiếp nối giữa các thế hệ nghệ sĩ đã cho thấy một tín hiệu đáng mừng như chèo cổ, tưởng như đã lùi vào ký ức, vẫn có thể được kể lại bằng một ngôn ngữ sân khấu tươi mới, gần gũi.

"Nét duyên chèo Hà Thành" vì thế không chỉ là một chương trình biểu diễn đơn lẻ. Đó là minh chứng cho một cách làm văn hóa, gìn giữ di sản không có nghĩa là đóng khung nó trong quá khứ, mà là tìm ra con đường để những giá trị cổ truyền tiếp tục hiện diện, được yêu mến và trở thành nguồn lực cho sự phát triển bền vững của công nghiệp văn hóa Thủ đô trong tương lai.