Khi "ghét" có thể là cách nói của "hãy nghe con"

Chỉ trong hai ngày, nhóm Facebook mang tên "con ghét bố mẹ" từ khoảng 40.000 thành viên đã tăng lên gần 187.000 người vào sáng 30/9. Nhóm được lập từ năm 2021, nhưng chỉ khi được chia sẻ rộng rãi mới bùng nổ, với hàng nghìn bài đăng mỗi ngày, phần lớn ở chế độ ẩn danh.

Cái tên "Con ghét bố mẹ" nghe nhức nhối, nhưng nội dung bên trong nhiều khi lại rất đời thường: một lần bị mắng đúng ngày sinh nhật, cảm giác không được tin dù học giỏi, ngoan, những so sánh với "con nhà người ta". Các chuyên gia tâm lý nhận định, đằng sau chữ "ghét" thường là thất vọng, tổn thương và nhu cầu được lắng nghe. Vì vậy, không nên đồng nhất tên gọi ấy với tình cảm thật của cả một thế hệ.

Điều đáng suy nghĩ là vì sao những lời này không được nói ở nhà. Khảo sát 409 học sinh từ 12 đến 18 tuổi tại TP.HCM cho thấy 38,5% vượt ngưỡng bất ổn sức khỏe tâm thần, trong khi 74,6% chưa từng chủ động tìm kiếm hỗ trợ tâm lý. Khi cánh cửa đối thoại trong nhà khép lại, cánh cửa mạng xã hội mở ra, nơi người lạ tưởng như dễ nói chuyện hơn người thân.

Nhưng không gian ấy không vô hại…

Theo các chuyên gia, việc liên tục đọc những nội dung phẫn nộ, chỉ trích có thể biến sự đồng cảm thành "cộng hưởng tức giận"; cơ chế gợi ý nội dung của nền tảng lại có thể tạo "buồng vang", nơi một bức bối nhỏ bị lặp lại cho đến khi thành cái nhìn một chiều về cha mẹ. Chế độ ẩn danh khiến việc kiểm chứng câu chuyện gần như bất khả thi và đã có ý kiến nghi ngờ tên nhóm được đặt để câu tương tác. Với vị thành niên đang cô lập hoặc xung đột kéo dài, rủi ro còn lớn hơn.

Bên kia màn hình, phản ứng của người lớn cũng đáng lưu ý. Nhiều phụ huynh vào nhóm để lắng nghe, nhưng không ít người vào để dạy đời, chất vấn. Các chuyên gia khuyến cáo cha mẹ tránh chụp màn hình, đăng công khai lời của con để chỉ trích, vì làm vậy chỉ khiến con thu mình hơn.

Vai trò của mỗi bên vì thế khá rõ. Cha mẹ cần học cách nghe hết câu, thừa nhận cảm xúc của con mà vẫn giữ giới hạn rõ ràng, nhất quán; con cái có quyền bày tỏ, nhưng quyền ấy không đồng nghĩa với quyền xúc phạm. Nếu có bạo lực, cần tìm đến các kênh chính thống như cơ quan công an hay Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em, thay vì chỉ kể lên mạng.

Một căn nhà giống như bàn ăn buổi tối, có chỗ cho mọi người ngồi, nhưng có được nói thật hay không lại tùy vào việc có ai chịu lắng nghe. Nếu những điều đang được gõ ẩn danh lúc nửa đêm chưa từng được nói ra ở bàn cơm, chúng ta đã bỏ lỡ điều gì?