Hộ Linh Tráng Sĩ: Khi giấc mộng huyền sử còn dang dở

Có một câu nói vui trong giới làm phim “một bộ phim cổ trang thành công không phải là bộ phim không ai chê, mà là bộ phim khiến người ta muốn chê”, vì họ thực sự quan tâm.

Nhìn vào những gì đang diễn ra quanh " Hộ Linh Tráng Sĩ: Bí Ẩn Mộ Vua Đinh ", có lẽ đó chính xác là tâm thế của khán giả Việt lúc này, vừa nóng ruột, vừa nặng lòng với một tác phẩm mà ai cũng muốn nó tốt hơn nữa.

Trước hết, phải công bằng mà nói, đây là một trong số ít lần điện ảnh Việt dám đặt cược lớn vào một câu chuyện cách đây một nghìn năm, thời kỳ gần như trắng tư liệu hình ảnh. Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình và ê-kíp chọn cách "dịch" lại quá khứ bằng trí tưởng tượng có nghiên cứu, thay vì chép nguyên xi một khuôn mẫu có sẵn. Chi tiết cờ lau cài trên mũ giáp thay vì lông trĩ quen thuộc, hay 83 ngày bấm máy ở Ninh Bình là những nỗ lực đáng ghi nhận cho một nền công nghiệp văn hóa vốn ít khi dám làm phim cổ trang quy mô lớn.

Nhưng cũng chính vì đặt cược lớn, phim vấp phải phản ứng lớn không kém. Tranh cãi về tạo hình và phục trang nổ ra gần như ngay từ những hình ảnh đầu tiên, khi một bộ phận khán giả cho rằng thiết kế "gợi nhớ" đến các tác phẩm cổ trang châu Á khác. Ê-kíp, thay vì né tránh, đã chọn cách đối thoại thẳng thắn tại các buổi ra mắt, một thái độ cởi mở, dù không phải ai cũng bị thuyết phục hoàn toàn. Câu chuyện thật ra quen thuộc như chuyện bàn ăn gia đình, mỗi người nhớ về "vị Tết xưa" một khác và không có công thức nào làm hài lòng tất cả mọi khẩu vị hoài niệm.

Ở phần nội dung, đây mới là nơi phim hứng chịu nhiều "gạch đá" nhất. Bản chiếu đầu với thời lượng hơn ba tiếng bị chê kịch bản ôm đồm, thoại kịch hóa, khiến nhà sản xuất phải làm một việc chưa từng có tiền lệ ở rạp Việt: dựng lại phim ngay sau khi công chiếu, rút còn 135 phút. Đây là một quyết định dũng cảm và cũng đầy rủi ro, giống như một đầu bếp nghe khách chê món ăn mặn, vội vàng bưng vào bếp nêm lại ngay giữa buổi tiệc. Bản rút gọn giúp nhịp phim dễ chịu hơn, nhưng theo nhiều ý kiến, vẫn chưa giải quyết trọn vẹn phần lõi câu chuyện.

Điều khiến khán giả tiếc nuối nhất là phần hình ảnh và võ thuật của Hộ linh tráng sĩ có độ chỉn chu cao. Các màn giao đấu có lực, tận dụng địa hình và hạn chế phụ thuộc vào kỹ xảo. Dấu ấn của Johnny Trí Nguyễn trong vai trò chỉ đạo hành động tương đối rõ. Tuy nhiên, bối cảnh đẹp và hành động tốt không đủ bù đắp cho câu chuyện. Đây chính là điểm tiếc nuối lớn nhất.

Diễn xuất cũng là chủ đề gây chia rẽ, đặc biệt với nữ chính Trần Thiên Tú, gương mặt mới lần đầu đóng vai chính màn ảnh rộng. Cô nhận không ít góp ý về đài từ và biểu cảm, nhưng cách cô đón nhận - xin ghi nhận để cải thiện thay vì phản bác lại nhận được thiện cảm ngược lại từ dư luận. Đó cũng là điều dễ hiểu, khán giả có thể khắt khe với một vai diễn, nhưng luôn mềm lòng trước một thái độ cầu thị.

Thế nhưng, giữa những ồn ào trong nước, phim vẫn được chọn giới thiệu tại một liên hoan phim quốc tế lớn, tạo ra một nghịch lý thú vị, được nhìn nhận nghiêm túc ở sân chơi quốc tế, nhưng lại bị mổ xẻ dữ dội trên mạng xã hội trong nước. Có lẽ đó là hai thước đo khác nhau, một bên nhìn vào tham vọng và hình thức, một bên nhìn vào cảm giác thân thuộc với câu chuyện của chính mình.

Dù kết quả phòng vé và những tranh luận rồi sẽ lắng xuống, có một câu hỏi đáng để ngỏ rằng " Chúng ta nên dành cho dòng phim lịch sử một sự bao dung nhất định để nó có cơ hội trưởng thành, hay chính sự bao dung dễ dãi mới là thứ khiến nó mãi không thể lớn? ". Câu trả lời, có lẽ, tùy thuộc vào việc lần tới, ai đó lại dám làm phim cổ trang.

* Bài viết mang góc nhìn cá nhân, không phê phán