Chủ lò gốm Nắng Ceramic tiết lộ bí mật đằng sau ba vết chấm nhỏ trên gốm Lái Thiêu

Trong tập 151 của chương trình Kính Đa Chiều phát sóng trên VTV9, MC Minh Ngọc đã có buổi trò chuyện với anh Huỳnh Xuân Huỳnh, chủ lò gốm Nắng Ceramic, xoay quanh câu chuyện gốm Lái Thiêu dòng gốm dân dụng gắn liền với đời sống người dân Nam Bộ hơn một thế kỷ qua.

Mở đầu cuộc trò chuyện, Huỳnh Xuân Huỳnh lý giải nguồn gốc của gốm Lái Thiêu bắt đầu từ những người Hoa di cư sang Việt Nam theo phong trào "phản Thanh phục Minh". Nhận thấy đất sét vùng Gia Định - Sài Gòn xưa phù hợp để làm gốm, họ đã dựng nên các lò nung tại đây.

Trải qua hơn 100 năm giao thoa với văn hóa người Kinh, người Chăm, người Khmer, cùng ảnh hưởng thẩm mỹ từ Pháp, Mỹ, Nhật, gốm Lái Thiêu dần tách khỏi cội nguồn Trung Hoa để hình thành một phong cách riêng, mang đậm dấu ấn vùng đất phương Nam.

Anh Huỳnh Xuân Huỳnh Chủ lò gốm Nắng Ceramic Điểm đặc biệt được anh Huỳnh Xuân Huỳnh nhấn mạnh là tính chất "dân dụng" của dòng gốm này. Không phục vụ vua chúa như gốm ngự dụng, gốm Lái Thiêu gắn với sinh hoạt thường nhật của người dân, sử dụng nguyên liệu bản địa như đất sét Chánh Lưu (Bình Dương), đất Tây Nguyên, kết hợp hai bài men truyền thống là men tro và men đá, tạo nên sắc men kem ngà đặc trưng, vừa an toàn cho sức khỏe vừa làm nổi bật món ăn khi bài trí.

Thố nhỏ với kiểu dáng được lấy cảm hứng từ những sản phẩm gốm thời Lý Trần kết hợp cùng lối vẽ bông của gốm Lái Thiêu xưa Một trong những câu chuyện thú vị nhất được chia sẻ trong chương trình xoay quanh họa tiết con gà quen thuộc trên đĩa gốm. Vốn có nguồn gốc từ Trung Hoa với màu sắc rực rỡ, khi du nhập vào Nam Bộ, hình ảnh con gà được giản lược màu sắc, đường nét trở nên khỏe khoắn và phóng khoáng hơn dưới ảnh hưởng của văn hóa Pháp, kết hợp cùng họa tiết bông ly và bắt kết – minh chứng sống động cho sự dung hợp văn hóa trên một sản phẩm gốm mộc mạc.

MC Minh Ngọc Đáng chú ý, Huỳnh Xuân Huỳnh đã hé lộ ý nghĩa của ba vết chấm nhỏ thường xuất hiện trên bề mặt gốm Lái Thiêu dấu tích của "con kê", dụng cụ giúp người thợ xưa xếp chồng sản phẩm khi nung để tiết kiệm diện tích lò và hạ giá thành.

Theo anh, đây chính là hiện thân của triết lý "vô thường" trong văn hóa Việt, có nét tương đồng với tinh thần Wabi Sabi của Nhật Bản - trân trọng vẻ đẹp của sự không hoàn hảo. Kỹ thuật này từng xuất hiện ở gốm men ngọc, gốm Chu Đậu thời Lý - Trần, và nay chỉ còn được gìn giữ ở gốm Lái Thiêu.

Ngoài mẫu hoạ tiết con gà ra thì đây cũng là một trong những mẫu hoạ tiết kinh điển của gốm Lái Thiêu- Sông Bé xưa Khép lại chương trình, anh Huỳnh Xuân Huỳnh cho biết Nắng Ceramic đang không ngừng sáng tạo mẫu mã, màu sắc mới nhằm đưa dòng gốm truyền thống này đến gần hơn với thế hệ trẻ, giúp giá trị văn hóa hàng trăm năm tuổi tiếp tục có chỗ đứng trong đời sống đương đại.