40 năm nhọc nhằn của nghệ sĩ Mai Dũng - người mang "nụ cười ma quái"

Bốn mươi năm trong nghề, nghệ sĩ Mai Dũng đã đi qua đủ mọi cung bậc của một đời diễn viên, từ những vai quần chúng không tên tuổi, những đêm diễn hài chạy đua với tiếng cười, cho đến ghế đạo diễn nặng trĩu trách nhiệm. Và đằng sau tất cả, là một câu chuyện đời thấm đẫm nước mắt mà ông chỉ mới thật sự trải lòng.

Năm 1985, chàng trai trẻ vừa tốt nghiệp phổ thông đã chọn thi vào Trường Nghệ thuật Sân khấu (nay là Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP.HCM), mang theo niềm tin rằng nghệ thuật sẽ là con đường của đời mình. Bốn năm sau, cầm tấm bằng tốt nghiệp, ông về công tác tại Đoàn ca múa tỉnh Cửu Long. Nhưng thực tế nghiệt ngã hơn giấc mơ: đoàn tỉnh thiếu kinh phí, ít suất diễn, khán giả thưa thớt. "Thời điểm đó, TP.HCM rất nhiều người xem nhưng về tỉnh thì rất ít. Khi về đoàn tỉnh được một thời gian tôi chịu hết nổi, nghĩ không làm nữa" - nghệ sĩ nhớ lại.

Nghệ sĩ Mai Dũng Không cam lòng bỏ cuộc, Mai Dũng ngược về Sài Gòn, gõ cửa đoàn kịch Kim Cương. Ông nhận đủ vai quần chúng, vai phụ, những vai không tên với thù lao ít ỏi. Có đêm diễn, một mình ông phải hóa thân thành nhiều nhân vật khác nhau: "Vừa người đòi nợ, vừa ông già bị đánh, vừa con nít, vừa công an... lúc nào tôi cũng cầm sẵn cây bút chì để vẽ râu, thay đổi trang phục liên tục". Đồng lương ấy không đủ nuôi một gia đình nhỏ khi ông vừa lập gia đình - áp lực cơm áo gạo tiền đã buộc ông tạm gác lại sân khấu, mở tiệm màn cửa, làm thợ sơn để mưu sinh.

Số phận cũng không ít lần trêu ngươi người nghệ sĩ này. Khi đoàn kịch Kim Cương dựng vở Lôi Vũ và ông được chọn vào vai Chu Xung - một vai diễn có thể bước ngoặt cả sự nghiệp, ông lại phải từ chối vì mới cưới vợ, không thể thường xuyên lưu diễn xa nhà. Một cơ hội lớn đã lặng lẽ trôi qua.

Bước ngoặt thực sự đến vào đầu thập niên 1990, khi thầy Hữu Luân đứng ra thành lập nhóm hài Tuổi đôi mươi tại sân khấu 135 Hai Bà Trưng, quy tụ những gương mặt trẻ sau này đều thành danh: Phước Sang, Hoàng Sơn, Nhật Cường, Phương Bình, Cát Phượng, Ngọc Trinh...

Trong tiểu phẩm Thị Mầu lên chùa , Mai Dũng được giao vai người đàn ông say mê nhan sắc. Diễn thật đến độ nhập tâm - mắt dán vào "cô gái", tay nắm chặt chân ghế, cột điện, rồi bật cười, ông đã vô tình tạo ra một thương hiệu để đời “nụ cười ma quái", ánh mắt say đắm mà khán giả nhớ mãi đến hôm nay. Từ đó, cánh cửa phim cổ tích như Cây tre trăm đốt, Cánh buồm gỗ ... mở ra với ông.

Nhưng vinh quang không chia đều. Khi Phước Sang bận sản xuất phim, Nhật Cường tách nhóm riêng và thành công rực rỡ, Mai Dũng ở lại với nỗi chạnh lòng của người chưa kịp "thành danh" như bạn bè. Khoảng năm 2000, ông quyết định tách ra, lập nhóm hài riêng cùng Phương Bình và Phi Nga. Chiếc áo gi-lê gắn bóng đèn tự chế từ năm 1989 - 1990, ông vẫn giữ đến hôm nay như một kỷ vật của những ngày đầu gian khó ấy.

Áp lực của một diễn viên hài chưa bao giờ nhẹ nhàng, mỗi tiết mục chỉ vỏn vẹn 12-15 phút, dài lắm là 20 phút, nhưng "chỉ cần diễn đến phút thứ 5 mà khán giả không cười, người ta không mời lại nữa". Cả nhóm phải học cách "canh" khán giả từng giây, giữ lại mảng miếng nào gây cười, cắt bỏ ngay chỗ nào im lặng. Một nghề tưởng chừng chỉ mang lại tiếng cười, hóa ra lại đầy những đêm mất ngủ vì lo âu.

Đến năm 2009, khi đã thấm mệt với việc mãi loay hoay tìm chỗ đứng, Mai Dũng rẽ sang một hướng đi khác: thi vào khoa đạo diễn, học hệ vừa học vừa làm để cân bằng mưu sinh. Năm 2013, ông chính thức tốt nghiệp và bấm máy phim đầu tay, rồi lần lượt cho ra đời những tác phẩm như Thương lắm đò ơi, Đi qua mùa mưa, Cuộc chiến nhân tâm ... Nhưng ghế đạo diễn mang đến một nỗi nặng nề khác " Mình đang ôm một số tiền quá lớn của người ta trên vai, trách nhiệm quá nặng ". Ông từng mong giữ lại cho mình vài vai nhỏ để diễn cho vui, nhưng rồi không dám. Gần như phim nào ông đạo diễn cũng vắng bóng chính ông trong vai diễn viên.

Ở tuổi này, sau bốn thập kỷ đi qua đủ thăng trầm của nghề, điều khiến Mai Dũng thấy mãn nguyện nhất không phải là danh tiếng hay tiền bạc, mà giản dị hơn nhiều: vẫn còn được các nhà đài, nhà sản xuất tin tưởng mời gọi. " Hồi trước ra đường có người nhận ra bảo 'A, anh này đóng kịch, đóng phim' là mình vui rồi. Bây giờ có người gọi đúng tên Mai Dũng chứng tỏ cái tên của mình đã lưu lại trong lòng khán giả vài chục năm. Mỗi người có một thời, khán giả trẻ có thể không nhận ra mình nhưng điều đó chẳng có gì phải tủi thân ", nghệ sĩ bộc bạch.

Ông cũng không giấu giếm một sự thật trần trụi của nghề diễn, ngoại trừ số ít ngôi sao có thu nhập khủng, đại đa số diễn viên bình thường đều mang nỗi lo cơm áo gạo tiền suốt đời, thậm chí cả đời cũng khó lòng mua nổi một căn nhà. Nhìn lại chặng đường đã qua, người nghệ sĩ gửi gắm đến thế hệ trẻ một lời nhắn giản dị mà thấm thía " Hãy cháy hết mình với đam mê, không ngủ quên trên chiến thắng, không nản chí trước biến cố thì sẽ thành công bền vững ".

Câu chuyện của nghệ sĩ Mai Dũng sẽ tiếp tục được ông trải lòng trong Chuyện Tối Cùng Sao tập 10, phát sóng lúc 21h50 thứ Tư ngày 5/8 trên kênh THVL1, chương trình do Báo và Phát thanh, Truyền hình Vĩnh Long phối hợp cùng Jet Studio thực hiện.